facebook

Wspólne prowadzenie badań uczelnia-przedsiębiorca Drukuj

Jakie są możliwości współpracy na linii uczelnia – przedsiębiorca?

Wprowadzenie
Zwiń

Dzisiejszy, niezwykle wymagający oraz dynamiczny rynek wywiera na przedsiębiorstwach silną presję na wprowadzanie innowacji, tworzenie nowych produktów oraz usług. Przekłada się to na konieczność prowadzenia nieustannych badań nad nowymi produktami, usprawniania obecnych oraz rozwój posiadanego portfolio. W tym kontekście, wartym podkreślenia kierunkiem jest prowadzenie wspólnych badań z ośrodkami naukowymi. Korzyści płynące z prowadzenia projektów badawczych wraz z naukowcami pozwalają firmom na odważne spojrzenie w przyszłość. Wspólna inicjatywa może zaowocować opracowaniem prototypu maszyny, przeprowadzeniem serii testów koniecznych do wprowadzenia produktu na rynek, wykonaniem serii skomplikowanych obliczeń czy opracowaniem nowej koncepcji zarządzania procesem produkcji. Realne, namacalne korzyści są warte zaangażowania a wpisanie działalności badawczej w strategię rozwojową każdej firmy mobilizuje do podjęcia tego typu aktywności i gratyfikacji pracowników za podejmowany trud.

Niniejsze opracowanie warto mieć pod ręką w momencie kiedy Zarząd firmy decyduje się zaangażować swoje zasoby w działalność badawczo-rozwojową. Ta decyzja może zaowocować w przyszłości: wzrostem udziału przychodów z produkcji, zdobyciem nowych partnerów biznesowych, skróceniem czasu trwania procesu produkcyjnego, ulepszeniem procesów technologicznych, poprawą jakości produktu, obniżeniem kosztów produkcji czy wzrostem bezpieczeństwa pracy pracowników. Prześledzenie sześciu najważniejszych kroków, zadanie sobie trudu odpowiedzi na zaproponowane pytania, skorzystanie z opracowanych wzorów dokumentów i baz danych przybliżyć powinno firmę do osiągnięcia zamierzonego celu.

Definicje
Rozwiń
Schemat postępowania
Zwiń

Krok 1. Kreatywne myślenie o badaniach – analiza firmy i otoczenia.

Projekt badawczy powinien być zawsze odpowiedzią na realnie zdiagnozowaną trudność. Właściwa diagnoza sytuacji może być zasługą kreatywnych pracowników naszej firmy śledzących z uwagą potrzeby klienta i rynku lub być wynikiem audytu dokonanego przez jednostkę zewnętrzną. Generowaniu pomysłów wewnątrz firmy sprzyja model otwartej komunikacji. I tak, pracownicy mają możliwość dzielenia się pomysłami podczas porannych spotkań przy kawie. Kierownictwo inicjuje burze mózgów uwzględniając punkt widzenia wielu działów (często niezwiązanych bezpośrednio z zagadnieniem). Inicjatywa badawcza może być również narzucona przez prawo lub zmieniające się warunki na rynku (procesy standaryzacji, wymogi bezpieczeństwa, restrykcje dotyczące ochrony środowiska etc.). Istotnym bodźcem do innowacji są wymagania klienta, którym należy sprostać chcąc utrzymać go przy sobie. Pomysł na rozwój firmy poprzez badania może pojawić się także w wyniku audytu technologicznego dokonanego przez wyspecjalizowaną jednostkę (np. Centrum Transferu Technologii). Można również oczekiwać inspiracji w związku z udziałem firmy w projekcie wymiany stażowej (naukowiec w przedsiębiorstwie/ przedstawiciel firmy na uczelni). Efektem kreatywnego myślenia o badaniach może być dostępny dla każdego pracownika dokument – baza pomysłów na projekty B+R. Zarząd firmy powinien podjąć decyzję by dopracowywać go w sposób ciągły i by wszyscy mieli w tym swój udział.

Krok 2. Model biznesowy przedsięwzięcia – opis pomysłu.

Każdy nowy projekt wymaga nakładów. Warto zastanowić się na początku jakimi zasobami do jego realizacji dysponuje nasza firma (kapitał, infrastruktura techniczna, zespół), czy posiadane zasoby są wystarczające i zgodne z oczekiwaniami oraz czy mamy do nich łatwy dostęp. Zagospodarowanie luki kompetencyjnej będzie przyczynkiem do nawiązania współpracy z jednostką naukową. Pamiętajmy, że problemy, które mogą być rozwiązane dzięki współpracy z uczelnią obejmują cały cykl rozwoju technologii, organizację wewnętrzną, procesy zarządzania zasobami, logistykę. Katalog usług jakie można zlecić jednostce naukowej obejmuje:
usługi doradcze i edukacyjne
ekspertyzy (w tym opinie o innowacyjności)
usługi badawcze (badania podstawowe, badania przedkonkurencyjne, badania rozwojowe)
usługi wynajmu sprzętu laboratoryjnego i zespołu badawczego
przygotowanie studiów wykonalności, prototy¬pów, koncepcji, modeli.
Model biznesowy wykorzystujący nasze unikalne zasoby a z drugiej strony umiejętnie korzystający z tych zasobów, które są komplementarne i dostępne na rynku (np. w jednostce naukowej) jest najbardziej pożądany. Pamiętajmy, iż planując inicjatywę badawczą nie może zabraknąć analiz i odpowiedzi na kluczowe pytania odnośnie rynku. Spójrzmy na nowy pomysł oczami przyszłego klienta, próbując zawczasu zdefiniować korzyści po jego stronie jak również profity finansowe, usprawnienia w organizacji wewnętrznej naszej firmy oraz w zakresie pozyskanej wiedzy. Pomocna może okazać się zaproponowana fiszkaprojektowa.

Krok 3. Wybór partnera z jednostki B+R.

Punktem wyjścia do kolejnego kroku jest zagospodarowanie istniejącej luki kompetencyjnej czyli tego obszaru wiedzy niezbędnego dla realizacji zadania, któremu nie jesteśmy w stanie sprostać sami. Owa luka może być unikalnym zasobem: ludzkim, infrastrukturalnym, procesowym, finansowym. Może na przykład mieć miejsce sytuacja, w której pracownicy firmy aby wygenerować wiedzę potrzebować będą dostępu do wyspecjalizowanych laboratoriów będących w gestii uczelni wyższej. Nawiązanie współpracy z jednostką naukową w celu pozyskania owych zasobów może być efektem osobistych kontaktów z konkretnym zespołem badawczym (patrz: baza instytucji naukowych w zachodniopomorskim) lub poszukiwań za pomocą ogólnodostępnych krajowych baz danych:
BAZA INSTYTUCJI NAUKOWYCH:
http://nauka-polska.pl/dhtml/raportyWyszukiwanie/wyszukiwanieInstytucjeNaukowe.fs?lang=pl
LUDZIE NAUKI:
http://nauka-polska.pl/dhtml/raportyWyszukiwanie/wyszukiwanieLudzieNauki.fs?lang=pl
Równie efektywne może być skorzystanie z pomocy pośredników (np. Centrum Transferu Technologii). Nawiązując kontakt warto uświadomić sobie i określić wspólny cel. Niezmiernie ważne jest również realne spojrzenie na odrębność logiki rządzącej działaniami naukowców i zawczasu dokładnie zdefiniowanie pojęć, budżetu i harmonogramu. Naukowiec będzie dążył przede wszystkim do tego, aby praca nad projektem przyczyniła się do jego rozwoju naukowego, zarządzający firmą natomiast świadomie zainteresowany będzie jedynie jej rezultatem. Oceniając kompetencje instytucji naukowej warto zwrócić uwagę na dotychczasowe osiągnięcia ze współpracy z partnerami przemysłowymi, wspólne projekty i rodzaj wygenerowanej wiedzy. Najlepszych z najlepszych poszukiwać warto wśród czołowych naukowców w danej dziedzinie, koordynatorów realizowanych projektów B+R czy członków sieci badawczo rozwojowych.

Krok 4. Sformalizowanie współpracy.

Nawiązaniu współpracy nie zawsze towarzyszy sformalizowanie. Często strony decydują się jedynie na zawarcie ramowej umowy o współpracę w ramach której realizowane są wspólne inicjatywy. Musi być to jednak wynikiem decyzji obu stron. Projekt badawczy bazując na wiedzy początkowej (będącej najczęściej własnością instytucji naukowej) kreuje nowa wartość. Należy więc zadbać o to, aby prawa własności były objęte ochroną i wykorzystane tylko w ten sposób i w takim zakresie w jakim życzy sobie tego właściciel. Rozpoczynając projekt warto sięgnąć po sprawdzone rozwiązania. Przed przystąpieniem do prac strony podpisują umowę o poufności (z ang. non-disclosure agreement), określając w niej zakres wiedzy wykorzystywanej w projekcie a podlegającej bezwzględnej ochronie. Umowa ta jest gwarantem, iż wiedza wejściowa zostanie spożytkowana tylko i wyłącznie dla celów naszych badań a żadna ze stron nie udostępni jej stronie trzeciej. To co zrobione zostanie z wygenerowaną wiedzą również powinno zostać określone w formie pisemnej. I choć często boimy się nadmiernego zbiurokratyzowania procedur, umowa konsorcjum określająca warunki ochrony, sposoby rozpowszechniania (czy publikacji) rozwiązań oraz podziału korzyści powinna być bezwzględnie zawarta. Umówmy się również co do merytorycznej strony badań, określmy osoby zaangażowane w pracę, sposoby podejmowania decyzji i rozwiązywania sporów.
Przygotowanie takiego dokumentu bywa czasochłonne, ale gwarantuje zgodne ukończenie wspólnie rozpoczętej inicjatywy.

Krok 5. Pozyskanie finansowania.

Pieniądze są kluczowym zasobem, zwłaszcza, że działalność badawcza jest wysoce kapitałochłonna. W odróżnieniu jednak od innych unikalnych zasobów, środki finansowe można pozyskać umiejętnie wykorzystując nadarzające się okazje. Pobudzanie firm do wdrażania innowacji promowane jest przez Unię Europejską. Powód jest prosty, bez dofinansowania publicznego działalność ta często nie byłaby podejmowana bo przegrywałaby z bieżącymi, pilnymi wydatkami firmy. Przedsiębiorstwo, które po raz pierwszy chciałoby wystąpić o środki publiczne najlepiej skorzysta ze współpracy z doświadczonym partnerem (uczelnie wyższe mają bogate doświadczenie w projektach B+R, znają ich specyfikę oraz dysponują specjalnymi komórkami wspierającymi naukowców od strony administracyjnej).Korzystając ze środków publicznych należy umiejętnie dostosować źródło dofinansowania do własnych zamierzeń. Projekty te bowiem zawsze mają ściśle określony budżet, horyzont czasowy, oczekiwany efekt oraz odgórnie narzucony katalog rodzajów kosztów kwalifikowanych. Jeżeli ten katalog przewiduje przede wszystkim dofinansowanie kosztów osobowych to warto zaangażować się w projekty pozwalające sfinansować zatrudnienie personelu z uczelni i z jego udziałem osiągnąć zamierzony cel badawczy. Źródła dofinansowania są wielorakie, należałoby zatem skontaktować się z jednostką doradczą, która bezpłatnie wesprze firmę w wyborze właściwej ścieżki.

Krok 6. Realizacja projektu badawczego.

Istotą skutecznego zarządzania projektem badawczym jest umiejętne połączenie kilku czynników takich jak: kompetencje, planowanie, innowacje, współpraca, struktury i zarządzanie wiedzą. Specyfiką projektów B+R jest spora doza niewiadomej. Mamy w nich bowiem do czynienia ze zwiększonym ryzykiem, nieprzewidzianymi rezultatami oraz wydłużonymi w stosunku do wcześniej zaplanowanych terminami realizacji. Warto zminimalizować te zjawiska, realizując projekt zgodnie z następującymi wskazówkami:
wykreowanie zespołu projektowego już na etapie planowania inicjatywy (wyznaczenie nakładu pracy i ewentualnej gratyfikacji)
delegowanie do prac nad projektem osoby – kierownika projektu – który oprócz merytorycznej wiedzy posiada kompetencje miękkie w zakresie: komunikacji, motywowania podległych pracowników, analizy ryzyka.
stworzenie jasnej, płaskiej struktury zarządzania (tzw. szybka ścieżka podejmowania decyzji)
umiejętne komunikowanie celów projektu oraz oczekiwanych rezultatów (również tych niematerialnych tj.: wzmocnienie prestiżu firmy, nawiązanie kontaktów etc.)
przygotowanie scenariuszy niepowodzeń uwzględniających działania korygujące.
ocena projektu w świetle zmieniających się warunków otoczenia i priorytetów firmy,
ciągły, systematyczny monitoring (wskaźniki które zostały już osiągnięte i te które przed nami),
identyfikacja tzw. ”dobrych praktyk” mogących znaleźć zastosowanie w przyszłych inicjatywach.
przygotowanie i akceptacja planu wdrożenia rezultatów projektu.

Autor
Rozwiń
Załączniki
Rozwiń